Tiny en het West-Vlaams

In de Humo van vorige week staat een uitgebreid interview met drie acteurs uit Bevergem, waar ik al eerder over schreef. Maaike Cafmeyer komt uit Torhout, Bart Vanneste (Freddy De Vadder) uit Rekkem en Wim Willaert uit Nieuwpoort. Ze geven zogezegd tips om de perfecte West-Vlaming te worden.

johan

Foto Johan Jacobs (HUMO)

Met Bevergem lijkt heel West-Vlaanderen ineens solidair met elkaar. Maar dat is maar schijn: er blijft een huizenhoog verschil tussen een Kortrijkzaan en een Bruggeling. In Brugge is het trouwens simpel: of je nu van Sint-Andries, Sint-Pieters of Assebroek bent: je bent van Brugge. Punt. Rond het Kortrijkse ligt dat veel moeilijker: je bent van Heule, van Rollegem, van Wevelgem of Harelbeke, maar zélden van Kortrijk. Terwijl die gemeentes allemaal op een (letterlijke) boogscheut van elkaar liggen.

PLANWVL

Over de onderlinge verschillen in het dialect kun je boeken vol schrijven. “Het West-Vlaams verandert om de zeven kilometer”, zegt Maaike Cafmeyer. Dat is een feit. Wij hebben hier al dubbel van het lachen gelegen om bepaalde uitdrukkingen waar we nog nooit van gehoord hadden en toch spreken we allebei West-Vlaams. “Teure mo”, zei mijn lief tegen mij en gebaarde naar de deur. De eerste keer dat hij dit zei wist ik totaal niet wat er van mij verwacht werd. “‘k Gon eist schommelen”, zei ik tegen hem, waarop hij antwoordde: “Moh m’en wiender gin renne!”. En een aardbei is mij een fraise en bij hem een freze.

Maar van het moment dat we ergens anders zijn, worden we ineens wel solidair. In Antwerpen zijn en ontdekken dat iemand ook van West-Vlaanderen is: dat schept meteen een band. Wim Willaert: “In Studio Herman Teirlinck ben ik altijd een West-Vlaming gebleven, terwijl ik daar ooit een Oostendenaar tegenkwam die ineens Antwerps sprak. ‘Maar je bent van Oostende!’ Hij, in het Antwerps: ‘Ik ben dat nu gewoon’. Totaal geassimileerd.”

west-vlaams

Kijk, dat zul je dus omgekeerd niet tegenkomen. Zet een Antwerpenaar in Brugge en na twintig jaar spreekt die nog Antwerps. WIJ passen ons aan. Ik heb een vriend die effectief al meer dan twintig jaar in Deurne woont en je zou nooit aan zijn accent vermoeden dat hij uit Oostkamp komt. Als ik met hem spreek, moet ik tien minuten het platste West-Vlaams gebruiken en dan pas is hij weer mee. Zwijg ik tien minuten, begint hij gewoon weer in het Antwerps.

Mijn vader komt uit Wuustwezel, maar woont nu al meer dan vijftig jaar in Brugge. Vroeger op school zei ik: “Mijn papa spreekt Frans” omdat zijn dialect zo verschilde van dat van mij en mijn moeder. Nog steeds spreekt hij een grappige mengeling en mijn lief schakelt automatisch over op Algemeen Nederlands als hij met mijn vader spreekt. Bizar.

quissac

De bende van de kiesjakerië. Of is het “Quissaccerië”? Slechts een handvol mensen uit Brugge weet wat hiermee bedoeld wordt. Het is een groepje leerlingen die het zwijn uithing tijdens een wilde nacht ergens in de jaren tachtig, en wilde zwijnen worden in deze contreien als “kiessakken” bestempeld. Ik vind het een prachtig woord! 🙂

Ik vraag me af: zijn er nog mensen die bepaalde dialectische uitingen hebben voor een bepaalde groep, of een bepaalde gebeurtenis? Die dan niemand anders begrijpt? Ik ben benieuwd.

Advertenties

37 comments

  1. Kiessak betekent bij ons: een viezerik. Iemand die en plein public plots een scheet laat, noemen wij een kiessak, net als iemand die zich bijvoorbeeld zelden wast. Maar dat ze ook het zwijn uithingen, was me volslagen onbekend.
    Ik werk vaak in het binnenland. Daar spreek ik inderdaad AN. Als een Vlaams-Brabander of een Antwerpenaar hoort dat ik AN met hem spreek, blijft hij gewoon zijn dialect hanteren. Erg makkelijk maakt dat het allemaal niet. Yep, enkel de West-Vlamingen passen zich aan, zo blijkt.

    Liked by 2 people

      1. Awel ik heb dat ook gelezen en ik vind dat een stom woord. ’t Is iets voor oude mensen, denk ik. Het betekent trouwens “kwezel” en waar vind je tegenwoordig nog een kwezel (zeer gelovige vrouw)? Jammer dat ze geen ‘jonger’ Brugs woord vonden. Moh ja.

        Liked by 1 persoon

  2. Hier wordt dat woord toch nog steeds gebruikt. Voor een oude vrijster, bijvoorbeeld, iemand die al van een zekere leeftijd is en nog nooit een relatie heeft gehad. Ook dat zijn kwezels. ’t Heeft volgens mij niet zo strikt met het geloof te maken.

    Like

      1. Veel benamingen van groenten en fruit (fruut) klinken minder mottig in het West-Vlaams. Een ‘bananne’ bijvoorbeeld, ‘een ‘okkerneute’, een ‘pèère’, een ‘adjoen’, een ‘blomkowwel’, ‘spruutn’, ‘parrije’, ‘silderie’,…

        Like

  3. wij zijn dan ook gewoon trots op onze taal omdat het de mooiste taal van de wereld is! 😉 (aub, ik ben geen arrogante Antwerpenaar, voorgaande was duidelijk een moptje :p)

    Ik vind het eigenlijk niet leuk: mensen die ineens een ander dialect aannemen. Dat KLOPT NIET, blijf toch je eigen taal spreken!! (Zo ken ik Antwerpenaars die ineens Hollands beginnen spreken tegen Nederlanders, vreselijk irritant!)

    Like

      1. ja maar.. die inwijkelingen gaan je ook wel verstaan hoor. uitdaging: volgende donderdag spreek je gewoon helemaal plat west-vlaams, wat denk je?! 🙂

        Like

  4. Dat West-Vlaams om de 7 km verandert kan wel kloppen… De ouders van mijn man en mijn ouders wonen ongeveer 7 km uit elkaar en we hebben uitdrukkingen of woorden die we van elkaar niet begrijpen (of toch: niet kennen). ’t Is toch een boeiend taaltje!

    Like

  5. Bij mij sluipt er regelmatig ‘Ostênsch’ in mijn ‘binnenlands’ hoor. En ’t is niet van niet willen aanpassen, of dat ik zo krampachtig vasthoud aan mijn eigen dialect, West-Vlaams is gewoon echt niet gemakkelijk!
    En ik herken dat, dat West-Vlamingen AN beginnen praten tegen me terwijl ik al lang genoeg in W-Vl. woon om West-Vlaams te verstaan. Dat is heel attent maar niet nodig! Dus ook voor mij moet je je niet inhouden in de leesclub hoor 😉

    Liked by 1 persoon

  6. Ok, jullie met je clubje… 🙂 zet de ondertiteling maar al op zenne ….
    Ik weet het wel, Antwerps is verschrikkelijk lelijk (en ik noch B zijn echt van Antwerpen), maar je verstaat het tenminste…
    🙂

    Like

  7. er zijn inderdaad nogal wat verschillen in dialect in onze provincie.
    Het Waregemse dialect leunt volgens mij meer aan bij Oost-Vlaams, ook al hebben we veel woorden met andere provinciegenoten gemeen.
    Ik vind het boeiend en plezant om die verschillende dialecten te vergelijken

    Like

  8. “Eje een moentru an?” en pas na drie keer vragen had ik dat ze een polshorloge bedoelde. Bachtn de kuupe.

    Laddestoors
    Sjacheroare
    Wieder, gieder, zieder, junder en de vervoegingen van ‘Ja’ en ‘neen’ (jaak, jaaw, joag,…) zitten bij mijn favorieten en dan nog een, dat mijn vader vroeger altijd zei voor ik ging slapen: “seentjebwoarje” (god zegent en beware u)

    Liked by 1 persoon

  9. Het Gents vind ik in feite ook nog een heel mooi dialect en ja, ook het Limburgs kan mij charmeren. Ik kan perfect AN spreken zonder dat je mijn dialect erdoor hoort, maar….ik moet er wel “inrollen”. In eerste instantie zal het misschien ietsje West-Vlaamserig klinken maar eens onder route kan ik het wel 😀 Das net alsof je ineens moet overschakelen op frans hé, de eerste zinnen zijn ook hakkelend en dan ineens gaat dat beter 😀 bahaha

    Like

  10. Ik heb nog momenten dat ik ondertiteling moet vragen bij een uitleg van mijn lief, maar eigenlijk gebeurt dat weinig. ‘te fète’ (straks) vond ik een moeilijke. Aan de seule, den boaj en de savatjes ben ik ondertussen gewoon.

    Like

  11. Ik pas voor de dialecten, het is niet aan mij besteed, hoewel ik niet kan wegsteken van welke stad ik kom ;-),….en ondanks mijn diepe trots voor de stad, vind ik het een vreselijk ordinair dialect,…….ik ben fan van het Gentse dialect,..of het Brusselse,….:-)

    Like

  12. Ik heb westvlaamse schoonfamilie die geen 3 zinnen AN kunnen , maar wel denken dat ze nederlands spreken. Dus daarvan wil ik toch eerst bewijzen zien dat dat bestaat ! Ik heb een petekind dat naar mij kijkt alsof ik frans praat… (Onze kinderen skype’n 😉 als mijne man tolkt.. nederlands geven ze dat niet op school daar ? ) en ’t ergste van al .. vind ik mijn ega die probeert kempisch te spreken als we bij mijn familie zijn.. komaan man.. doe normaal.
    (Wij wonen vlaams brabant, bijna in de limburg nu.. )

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s